Văn hóa cổ đại, một nửa là mỹ học, một nửa là triết học.
Thời xưa, khi gọi tên tuổi tác, người ta thường không dùng con số trực tiếp mà thay bằng những từ ngữ mang tính tượng trưng. Chẳng hạn như "Tam thập nhi lập" — gọi tuổi 30 là "Nhi lập chi niên"; "Tứ thập nhi bất hoặc" — gọi tuổi 40 là "Bất hoặc chi niên"; "Nhân sinh thất thập cổ lai hi" — gọi tuổi 70 là "Cổ hi chi niên", ....
Bên cạnh đó, người xưa vô cùng tinh tế khi đặt cho nam nữ ở các độ tuổi khác nhau những danh xưng rất nhã dặn, thậm chí giàu tính thẩm mỹ. Chẳng hạn như:
Nam giới 13 - 14 tuổi gọi là "Vũ thược chi niên", 15 tuổi gọi là "Vũ tượng chi niên", 20 tuổi gọi là "Nhược quán chi niên".
Danh xưng tuổi tác của nữ giới lại càng kỳ diệu và thơ mộng hơn, ví như: Hoa tín chi niên, Đậu khấu chi niên, Đào lý chi niên, Phá qua chi niên, Cập kê chi niên,... Hôm nay, xin chia sẻ cùng các bạn những câu chuyện văn học đằng sau các danh xưng: Hoa tín chi niên, Đậu khấu chi niên và Đào lý chi niên.
1. Hoa tín chi niên (花信之年)
Đối với phụ nữ, hai chữ "Hoa tín" (điềm hoa / tin hoa) có thể nói đã tả trọn sự dịu dàng, tình cảm, tươi thắm và xinh đẹp của người thiếu nữ.
Độ tuổi thế nào mới có thể khoác lên mình hai chữ "Hoa tín"? Thời xưa, Hoa tín chi niên chỉ vừa đúng tuổi 24 của người phụ nữ. Người con gái 24 tuổi nét thơ ngây đã nhường chỗ cho sự trưởng thành, đang ở độ tuổi đẹp nhất như đóa hoa E ấp chực nở.
Hai chữ "Hoa tín" xuất hiện sớm nhất trong bài thơ Văn Thạch Hồ hải đường thịnh khai (Bài 1) của nhà thơ Phạm Thành Đại thời Tống:
"Đông phong hoa tín thập phân khai, Tế ý lưu liên đãi ngã lai."
(Gió đông mang tin hoa nở rộ, Ngập ngừng lưu luyện đợi ta về).
Hình ảnh ấy tuyệt mỹ, thanh thoát, nụ cười duyên dáng, tràn đầy vẻ đẹp tươi sánh.
Về nguồn gốc của Hoa tín chi niên, có học giả cho rằng nó có liên hệ nhất định với 24 tiết khí thời cổ đại. Hoa tín chi niên chỉ tuổi 24, vừa hay trùng khớp với con số 24 của tiết khí. Đồng thời, người xưa cũng gọi 24 tiết khí là "Nhị thập tứ phiên hoa tín phong" (24 làn gió báo tin hoa nở).
Từ thời nhà Thanh, người ta bắt đầu dùng danh xưng "Hoa tín chi niên" để chỉ những người phụ nữ tuổi 24, đồng thời phát triển thêm các hình ảnh so sánh như "Thủy hữu niên phương hoa tín" (Mới vào độ tuổi hoa tín) hay "Hoa tín niên hoa".
Vào cuối thời Thanh, nữ từ nhân Nguyễn Ân Loan qua đời khi còn rất trẻ, lúc ấy bà mới tròn 24 tuổi. Hậu nhân đã sáng tác một bài từ để tưởng niệm bà, trong đó có nhắc đến hai chữ "Hoa tín". Truyền đến ngày nay, danh xưng ấy vẫn vẹn nguyên nét ngào ngạt, thơ mộng.
2. Đậu khấu chi niên (豆蔻之年)
Đậu khấu chi niên dùng để miêu tả người thiếu nữ ở độ tuổi 13 - 14. Thành ngữ này đồng nghĩa với "Đậu khấu niên hoa", đại diện cho tuổi thanh xuân ngọc ngà của thiếu nữ.
"Đậu khấu" (hoa đậu khấu) còn được gọi là "Hàm thai hoa" (hoa mang nụ/hoa e ấp). Điển cố về Đậu khấu niên hoa bắt nguồn sớm nhất từ bài thơ thất ngôn tuyệt cú Tặng biệt của nhà thơ Đỗ Mục thời Đường:
"Sính sính niệu niệu thập tam dư,
Đậu khấu sào đầu nhị nguyệt sơ.
Xuân phong thập lý Dương Châu lộ,
Quyển thượng châu liêm tổng bất như."
(Dáng vẻ thướt tha tuổi mười ba,
Như chồi đậu khấu đầu tháng hai.
Mười dặm gió xuân đường Dương Châu,
Vén bức rèm châu chẳng ai bằng).
Bài thơ này được Đỗ Mục viết tặng một ca kỹ tên là Trương Hảo Hảo (khi ấy mới khoảng 13 tuổi) lúc ông rời khỏi Dương Châu. Bài thơ ví người thiếu nữ mảnh mai, xinh đẹp ấy giống như chồi đậu khấu mới nhú vào đầu tháng hai, tràn đầy sức sống và đang e ấp chờ nở.
Do đó, người xưa từng có chú giải rằng: "Thơ Đỗ Mục vịnh ca kỹ, nói về vẻ đẹp tươi trẻ, như hoa đậu khấu chưa nở."
3. Đào lý chi niên (桃李之年)
Đào lý chi niên dùng để chỉ người phụ nữ ở độ tuổi 20. Ý nói người con gái ở giai đoạn này rực rỡ, mê đọan lòng người giống như mùa hoa đào, hoa mận nở rộ.
Xưng hằng gốc của nó là "Đào lý niên hoa", xuất phát từ câu thơ của Lục Du:
"Phấn đạm hương thanh tự nhất gia, Vị dung đào lý chiêm niên hoa."
(Phấn nhạt hương thanh một vẻ riêng, Chưa để đào mận chiếm mất tuổi xuân).
Đến thời nhà Minh, Từ Vị trong tác phẩm Hựu khải Nghiêm công cũng từng viết: "Thề sẽ thu lấy kết quả lúc về già, để không làm hổ thẹn tuổi đào lý, rửa sạch lời này, thỏa chí cao xa."
Hoa đào, hoa mận nở rộ rực rỡ đầy cuốn hút — lấy hình ảnh ấy để ví với người phụ nữ quả thực là một lời ngợi khen vô cùng tuyệt diệu.
Post A Comment:
0 comments so far,add yours